Εκμυστηρεύσεις ενός μύθου: λογοτεχνικές και άλλες εκδοχές του μύθου της Αντιγόνης για νεαρούς αποδέκτες
Η αφηγηματική μαγεία του μύθου, η κινητικότητα και η απορροφητικότητά του, τον έφερε συχνά να υπηρετήσει με τρόπο κρυπτικό τη Λογοτεχνία. Μέσα από συνεχείς μετασχηματισμούς, ο λογοτεχνικός μύθος γίνεται ο προσωπικός μύθος με τον οποίο ο δημιουργός εκφράζει την άποψή του για τον κόσμο. Η μύ-ηση σε αυ...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Language: | Greek |
| Published: |
2015
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://vsmart.lib.aegean.gr/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=g*01*10*003s*F6*04*9D*10*3A*60*D4*A1*40P&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=50&StartValue=3&WebPageNr=1&SearchTerm1=2001%20.1.86671&SearchT1=&Index1=Keywordsbib&SearchMethod=Find_1&ItemNr=3 http://hdl.handle.net/11610/13707 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η αφηγηματική μαγεία του μύθου, η κινητικότητα και η απορροφητικότητά του, τον έφερε συχνά να υπηρετήσει με τρόπο κρυπτικό τη Λογοτεχνία. Μέσα από συνεχείς μετασχηματισμούς, ο λογοτεχνικός μύθος γίνεται ο προσωπικός μύθος με τον οποίο ο δημιουργός εκφράζει την άποψή του για τον κόσμο. Η μύ-ηση σε αυτόν, εξάλλου, αξιοποίησε τις μυθολογικές αφηγήσεις σε ποικίλες δια-σκευές και προσαρμογές «προς χρήση των νέων». Ο μύθος της Αντιγόνης, από-ληξη ενός κύκλου με τραγικά πάθη και φορέας υψηλών ιδεολογικών μηνυμά-των, ταυτίστηκε με την τραγωδία του Σοφοκλή και γοήτευσε με τη δραματική του αντίφαση. Σε μια «αιώνια επιστροφή» στη Θηβαία πριγκίπισσα, οι ανεξά-ντλητες ενσαρκώσεις της, ερμηνευτικές, καλλιτεχνικές, φιλοσοφικές, ρητές ή υπονοούμενες αποκαλύπτουν κάποτε περισσότερα για τους ερμηνευτές παρά για το αντικείμενο της ερμηνείας και υποβάλλουν με την πολυπλοκότητά τους τη δυσκολία να μιλήσει κανείς για το θέμα. Η δυσκολία φαίνεται πολλαπλασιασμένη όταν οι προσδοκώμενοι «αναγνώ-στες» του μύθου είναι παιδιά ή έφηβοι. Η διαχείρισή του απέναντί τους επιδιώ-χθηκε να διερευνηθεί στην παρούσα εργασία. Η συνάντηση ανάμεσα στο μύθο της Αντιγόνης και τους νεαρούς αποδέκτες του, αναζητήθηκε σε μια σειρά προ-σεγγίσεων από την σχεδόν αδιαμεσολάβητη «σχολική ανάγνωση» του κλασικού κειμένου του Σοφοκλή έως την εγγραφή του σε έργα παιδικής λογοτεχνίας, πε-ριλαμβανομένης μιας «παραλογοτεχνικής» διασκευής και μιας σειράς «μεταδιη-γήσεων» σε εγχειρίδια Μυθολογιών για Παιδιά. Στη Μωβ Ομπρέλα της Α. Ζέη, μια Αντιγόνη ιδεοληπτικά παρούσα στη ζωή της ηρωίδας, προσφέρει με τη «ρομαντική της ανάγνωση», το ποιητικό περιτύ-λιγμα που κάνει ανεκτή την καθημερινότητα σε δύσκολους καιρούς. Στην απαί-τηση του εκφρασμένου ηρωισμού σε τέτοιους καιρούς έρχεται να απαντήσει η «επαναστατική ανάγνωση» στα Γενέθλια της Ζ. Σαρή, μια Αντιγόνη που κινη-τοποιεί και εμπνέει. Πιο προσωπική, η «κρυπτική ανάγνωση» της Μπ. Ρόζεν, στον Πόλεμο της Αντιγόνης, αποκαλύπτει ως ένα βαθμό βίους παράλληλους α-νάμεσα στην ηρωίδα της και την αρχαία που δεν μοιράζονται μόνο το κοινό ό-νομα. Ο μύθος της Αντιγόνης εγγράφεται στις μυθιστορηματική αφήγηση όπως και στις ζωές των ηρωίδων, τους δανείζει το δικό του σχήμα ενηλικίωσης και μιλά αποκαλυπτικά για τρεις φορτισμένες ιστορικά περιόδους: παραμονές Δευ-τέρου Παγκοσμίου, Επταετία, Εμφύλιος. Δίχως τη συμβολική λειτουργία του μύθου στη Λογοτεχνία, οι εκτός αυτής «μεταδιηγήσεις», καταφεύγουν σε «προσαρμοστικούς μηχανισμούς» για να γί-νουν ευανάγνωστες. Μέσα από μια «λογοτεχνία αναψυχής», ο Β. Ρώτας, αφήνει διακριτικά να περάσει στην παραλογοτεχνική Αντιγόνη των Κλασσικών Εικονο-γραφημένων ο λεπτός κοινωνικός σχολιασμός, εύκολα αντιληπτός από τον ενή-λικο συναναγνώστη. Στοχεύοντας πρώτιστα στον ανήλικο αναγνώστη ωστόσο, οι ποικίλες Παιδικές Μυθολογίες κλιμακώνουν την αφήγησή τους για το μύθο της κόρης του Οιδίποδα από την παράθεση πληροφοριακού υλικού, με προθέ-σεις γνωστικές έως τη λυρική εξιστόρηση του μύθου της, λειαίνοντας ενίοτε τις τραγικές του αιχμές. Η συνήθως πλούσια εικονογράφηση συνδράμει σε έναν πιο ελκυστικό αποτέλεσμα. Κάτω από τον εκφρασμένο θαυμασμό για την μυθολο-γία των προγόνων μας, η γνώση της κρίνεται απαραίτητη αφού συναρτάται προς τη γνώση του αρχαίου κόσμου, του οποίου «είμαστε η γνήσια φυσική και πολιτιστική συνέχεια». Συνδεδεμένη με την πολιτιστική μας παράδοση είναι και η πολυετής παρουσία της Αντιγόνης του Σοφοκλή στη Δευτεροβάθμια Εκπαί-δευση. Με αλλαγές του τρόπου και των μέσων διδασκαλίας αντιστρόφως ανά-λογες προς τα χρόνια που αυτή αριθμεί, το κείμενο του Σοφοκλή παραπέμπει στη σχολική εφηβεία για περισσότερες από δύο γενιές Ελλήνων. Η πρόσληψή του αποδεικνύεται άσκηση επαφής με ένα κείμενο του οποίου οι αντιστάσεις α-ξιώνουν μια σεβαστή θητεία μάθησης για να το προσεγγίσει κανείς. Περισσότε-ρο από αλλού, στη σχολική τάξη γίνεται εμφανές πόσο η πρόσληψη της Αντιγό-νης ή της Αντιγόνης – του κειμένου ή του πρόσωπου – δεν μπορεί να είναι για το νεαρό αποδέκτη απαλλαγμένη από τη μεσολάβηση ενός ενηλίκου. Δάσκαλος, συγγραφέας, διασκευαστής ή μόνο συναναγνώστης, ο ενήλικος είναι αναγκαστικά παρόν στις εκμυστηρεύσεις του μύθου της Αντιγόνης προς το νεαρό αποδέκτη του. Πέρα από το ποσοστό παρέμβασης, τους μηχανισμούς προσαρμογής, τις προσδοκίες του καθενός, ο μύθος γίνεται ανάμεσά τους ση-μείο συνάντησης, μια μορφή επικοινωνίας, μύηση σε έναν σύμπαν συμβόλων στο οποίο και οι δύο διεκδικούν και δικαιούνται μερίδιο. |
|---|