Σύγχρονες αναπαραστάσεις του παιδιού σε σύγχρονα κείμενα παιδικής λογοτεχνίας
Η παιδική ηλικία αποτελεί μια περίοδο της ζωής του ατόμου που για τους περισσότερους συνεπάγεται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Ωστόσο, αρκετές μελέτες, με επικρατούσα αυτή του Philippe Aries, Centuries of Childhood (Αιώνες Παιδικής Ηλικίας) (1973), η οποία αποτελεί μελέτη σταθμό στις κοιν...
Saved in:
| Main Author: | |
|---|---|
| Other Authors: | |
| Language: | Greek |
| Published: |
2015
|
| Subjects: | |
| Online Access: | https://vsmart.lib.aegean.gr/webopac/List.csp?SearchT1=%CE%94%CE%B5%CF%81%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%85%2C+%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1&Index1=Keywordsbib&Database=1&NumberToRetrieve=50&OpacLanguage=gre&SearchMethod=Find_1&SearchTerm1=%CE%94%CE%B5%CF%81%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%85%2C+%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1&Profile=Default&PreviousList=Start&PageType=Start&EncodedRequest=Bv*8F*96*83*FD*F2fJ*BD*FA*E4*F4*040W&WebPageNr=1&WebAction=NewSearch&StartValue=1&RowRepeat=0&MyChannelCount= http://hdl.handle.net/11610/13688 |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| Summary: | Η παιδική ηλικία αποτελεί μια περίοδο της ζωής του ατόμου που για τους περισσότερους συνεπάγεται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Ωστόσο, αρκετές μελέτες, με επικρατούσα αυτή του Philippe Aries, Centuries of Childhood (Αιώνες Παιδικής Ηλικίας) (1973), η οποία αποτελεί μελέτη σταθμό στις κοινωνικές έρευνες, απέδειξαν ότι η παιδική ηλικία νοηματοδοτείται διαφορετικά σε κάθε εποχή, γεγονός που μας κάνει να αμφισβητήσουμε την ιδέα ότι αποτελείται από κάποια προκαθορισμένα και αμετάβλητα γνωρίσματα. Όπως η έννοια της παιδικότητας δεν είναι σταθερή, έτσι και η παιδική λογοτεχνία που διαμορφώνεται με βάση τους αναγνώστες της αλλά και τις αντιλήψεις που έχουν οι ενήλικες για τα παιδιά, είναι ένας όρος μεταβαλλόμενος, ευρύς και ασαφής. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι να ερευνήσει πώς αναπαρίσταται το παιδί σε σύγχρονα κείμενα παιδικής λογοτεχνίας. Επιλέγουμε να ασχοληθούμε με επτά σύγχρονα ελληνικά παιδικά βιβλία που φαίνεται να φέρουν κάποια κοινά γνωρίσματα ως προς τον τρόπο που παρουσιάζουν τους παιδικούς χαρακτήρες. To κύριο ερευνητικό μας ερώτημα είναι το πώς αναπαρίσταται το παιδί στα σύγχρονα ελληνικά παιδικά βιβλία και αν όντως φέρει επιρροές από τον μικρό ΝικόλαΗ μέθοδος που ακολουθήθηκε συνοπτικά θα μπορούσε να περιγραφεί ως μια συγκριτική ανάλυση των βιβλίων της σειράς του μικρού Νικόλα με το δείγμα των εφτά σύγχρονων ελληνικών παιδικών βιβλίων που φαίνονται να φέρουν επιρροές από το έργο του Γκοσινί. Τα βιβλία των δύο αυτών ομάδων αναλύθηκαν ως προς τέσσερις βασικούς άξονες: τις αφηγηματικές τεχνικές, το χιούμορ, τα παιδιά σε σχέση με τον εαυτό τους και τους ομηλίκους τους και τα παιδιά σε σχέση με τους ενήλικες του περιβάλλοντός τους.Συγκρίνοντας τις δύο ομάδες βιβλίων ως προς τα αφηγηματικά χαρακτηριστικά τους, καταλήξαμε στα εξής βασικά συμπεράσματα: Πρώτον, και οι δύο κατηγορίες βιβλίων περιέχουν αληθοφανείς και αξιόπιστους παιδικούς χαρακτήρες που απευθύνονται με αμεσότητα στους αναγνώστες τους και που χρησιμοποιούν μια παιδική "αυθεντική" γλώσσα, χαρακτηριστικά που ευνοούν την ταύτιση των αναγνωστών με αυτούς. Επίσης, τα συγκεκριμένα βιβλία ξεφεύγουν από το συντηρητικό διδακτικό τρόπο γραφής, ενώ όμως την ίδια στιγμή, μέσα από την πολυφωνία εκφράζουν και ενήλικες αντιλήψεις, συχνά ασκώντας κριτική στον κόσμο των ενηλίκων. Μέσα από την ανάλυση του χιούμορ, στα βιβλία που μελετάμε οι συγγραφείς δείχνουν να παίρνουν το μέρος των παιδιών, αμφισβητώντας την εξουσία των ενηλίκων. Αναφορικά με τα γνωρίσματα των παιδικών χαρακτήρων, και στις δύο ομάδες βιβλίων τονίζεται η φιλία ως βασική συνιστώσα της ζωής των παιδιών. Σε αντίθεση με τον μικρό Νικόλα που βρίθει από έμφυλα στερεότυπα, στα σύγχρονα παιδικά βιβλία παρατηρείται μια μερική άρση τους. Ακόμη, και στις δύο ομάδες βιβλίων συναντάμε χαρακτήρες χαμηλής μίμησης, με αδυναμίες που μπλέκονται σε ρεαλιστικές καθημερινές περιπέτειες. Σχετικά με τις συμπεριφορές των ενηλίκων προς τα παιδιά, οι ενήλικες δείχνουν ενδιαφέρον προς τα παιδιά, τέτοιο που κάποιες φορές αγγίζει τα όρια του υπερπροστατευτισμού. Άλλες φορές πάλι, παρουσιάζουν έλλειψη υπομονής, επιπλήττουν και τιμωρούν τους παιδικούς χαρακτήρες και παρερμηνεύουν τα λόγια και τις αντιδράσεις τους. Τέλος, τα παιδιά και στις δύο ομάδες βιβλίων άλλοτε δείχνουν να θαυμάζουν τους ενήλικες του περιβάλλοντός τους και άλλοτε ασκούν κριτική σε αυτούς. Παράλληλα, αρκετές φορές, τείνουν να παρερμηνεύουν τα λόγια και τις συμπεριφορές των ενηλίκων. Αυτό που διαφοροποιεί τις δύο κατηγορίες βιβλίων είναι ότι από ο μικρός Νικόλας παρουσιάζει μια ψευδή αθωότητα μέσα από την οποία ασκεί κριτική και επίσης τόσο αυτός όσο και οι φίλοι του δείχνουν να αδιαφορούν για τις επιπλήξεις που τους γίνονται και να αρνούνται να συμμορφωθούν. Αντίθετα, οι σύγχρονοι παιδικοί χαρακτήρες των ελληνικών βιβλίων ασκούν άμεση και δριμεία κριτική στους ενήλικες αλλά παρουσιάζονται ως πιο υπάκουα παιδιά. Τα συμπεράσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν ευρήματα ανάλογων ερευνών διεθνώς και συνεισφέρουν στη διερεύνηση της αναπαράστασης της παιδικής ηλικίας στην παιδική λογοτεχνία. Επειδή, πρόκειται για ένα ευρύ θέμα, αφού κάθε λογοτεχνικό είδος, κάθε εποχή αλλά και κάθε συγγραφέας αντιλαμβάνεται με ξεχωριστό τρόπο την παιδικότητα, η μελέτη αυτή βοηθά ώστε να καλυφθεί ένα μέρος αυτής της εκτενούς μελέτης. |
|---|