Η ανισότητα των φύλων στην ελληνική κοινωνία με έμφαση στον εργασιακό τομέα: πολιτικές και δομές στήριξης της ισότητας στην Ελλάδα - Λάμπρου, Μαριάνθη (2015)
Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας, στόχος μας είναι να καταγράψουμε, να αναλύσουμε και όσο αυτό καταστεί δυνατόν να εξηγήσουμε την ανισότητα των δύο φύλων. Στην πυρηνική οικογένεια, ο άνδρας ήταν ο κουβαλητής του σπιτιού, ενώ η γυναίκα είχε ως ασχολία αποκλειστικά και μόνο τα οικιακά και το μεγάλωμα των παιδιών και έτσι εύλογα γίνεται αντιληπτό, ότι τα δύο φύλα αντιμετωπίζονταν άνισα. Θα μπορούσαμε όμως εύκολα άραγε να ορίσουμε την έννοια του φύλου; Θα ήταν χρήσιμο, να απαντήσουμε λέγοντας, ότι το φύλο δεν είναι καθόλου αυτονόητη έννοια, αλλά κατασκευάζεται κοινωνικά και αλλάζει περιεχόμενο από κοινωνία σε κοινωνία. Το φύλο αρχικά, ως αναλλοίωτα βιολογικό δεδομένο, νομιμοποιεί τις ανθρώπινες δραστηριότητες ως «φυσικές» και θεωρεί ότι οι ασχολίες των ανδρών από αυτές των γυναικών, είναι διαφορετικές. Επιπρόσθετα το «βιολογικό φύλο», καθορίζει τη φυσιολογία, δηλαδή καθορίζει τις σωματικές ικανότητες και ιδιότητες, διακρίνοντας και διαχωρίζοντας το αρσενικό από το θηλυκό, τον άνδρα από τη γυναίκα. Σύμφωνα με τα παραπάνω, γίνεται σαφές, ότι υπάρχουν διαφορετικές και διακριτές ανδρικές και γυναικείες ιδιότητες , απορρέουσες από το «βιολογικό φύλο» και διαφορετικοί κοινωνικοί ρόλοι που πρέπει να επιμελούνται. Έτσι λοιπόν, οι γυναίκες λόγω της φυσιολογίας τους και της δυνατότητας τους να κυοφορούν, είναι περισσότερο δέσμιες της βιολογίας τους και τοποθετούνται επομένως πιο κοντά στη «φύση» παρά στον «πολιτισμό» (Μπακαλάκη,1994: 85). Στο σημείο αυτό, αξίζει να υπογραμμίσουμε, ότι κατά την ανθρωπολογική προσέγγιση, η «φύση» θεωρείται κατώτερη από τον «πολιτισμό» και ο «πολιτισμός» υποτάσσει τη «φύση». Εκ φύσεως, λοιπόν, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες οφείλουν να επιτελούν συγκεκριμένους ρόλους που προσδιορίζουν το φύλο τους. Οι γυναίκες από τη φύση τους συνδέονται με τον οικογενειακό χώρο, ενώ αντίθετα οι άνδρες ταυτίζονται με τον δημόσιο και παραγωγικό χώρο. Απ’ τη στιγμή, επομένως, που οι άνδρες δρουν στη δημόσια σφαίρα είναι ταυτισμένοι με τη νόηση, ενώ οι γυναίκες που θεωρούνται από τη φύση τους πιο συναισθηματικές, δε χρειάζονται καμία άλλη γνώση από αυτή της ανατροφής των παιδιών τους Επιπλέον, η έννοια του «φύλου» (sex/gender), αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες χρήσιμο εργαλείο ανάλυσης και για τις κοινωνικές επιστήμες. Το φύλο στην περίπτωση αυτή αποτελεί σύμβολο πολιτισμικό και σύμβολο κοινωνικών σχέσεων (Αβδελά., Ψαρρά , 1997:11). Επίσης, σύμφωνα με την ιστορικό Joan Scott, το «κοινωνικό φύλο» γίνεται κατανοητό ως συστατικό στοιχείο των κοινωνικών σχέσεων και ως αρχικός τρόπος νοηματοδότησης των σχέσεων εξουσίας (ο.π.: 292, 293). Πέρα, όμως, από την εννοιολογική αποσαφήνιση του όρου “φύλο” θα ήταν χρήσιμο να αναφέρουμε, ότι οι ρόλοι των φύλων δεν προέκυψαν αυθαίρετα αλλά δημιουργήθηκαν και στηρίχθηκαν πάνω στη θέση που κατείχαν τα δύο φύλα, αρσενικό και θηλυκό, από την αρχαιότητα έως και σήμερα. Η θέση των δύο φύλων καθόρισε και τους ρόλους που διαδραμάτιζαν τα άτομα σε κάθε κοινωνία. Το φύλο επομένως, είναι μία πολιτισμική κατασκευή. Η σημασία του, ή μάλλον το περιεχόμενό του, είναι διαφορετικό από πολιτισμό σε πολιτισμό και από κοινωνία σε κοινωνία. Δηλαδή, οι μεταξύ τους κοινωνικές σχέσεις, οι κανόνες επικοινωνίας, οι ρόλοι που αντανακλώνται στην ιδιότητα του κάθε φύλου, καθορίζονται στα πλαίσια της κάθε κοινωνίας (Παπαταξιάρχης,, Παραδέλλης, 1998). Ανάλογα με την κοινωνία που αναφερόμαστε, το φύλο ορίζεται διαφορετικά, αλλά παραμένει για όλες τις κοινωνίες ένα σύστημα ασύμμετρο καθώς το ένα φύλο θεωρείται κατώτερο από το άλλο και αυτό είναι συνήθως το γυναικείο. Το γυναικείο πρόβλημα επομένως συνδέεται με το γεγονός ότι στη ζωή και στην κουλτούρα της ανθρωπότητας κυριαρχούσε αδιαμφισβήτητα η ιδέα της ανωτερότητας του άνδρα που στήριζε την αρχή της ανδροκρατίας και η προσωπική μου άποψη είναι ταυτισμένη με αυτή που πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια διατύπωσε για γενικότερες αλήθειες ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος: «η φύσις και η διδαχή παραπλήσιον έστι, και γαρ η διδαχή μεταρρυσμεί τον άνθρωπον, μεταρρυσμούσα δε φυσιοποιεί» (Τζάνη,1992: 29)