Μεταβίβαση περιουσίας και ενδοοικογενειακες συγκρούσεις στη Λέσβο από το 1910 έως και το 1930 - Αντωνάκης, Γεώργιος - Ιωάννης (2015)
Η βασική λειτουργία του οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου που συνθέτει το χάρτη της ιδιοκτησίας στο χώρο και στο χρόνο, είναι η διαδοχή, η μεταβίβαση, δηλαδή η αλλαγή ιδιοκτήτη όπως προκύπτει από τα είδη δικαιοπραξιών. Οι πιο σημαντικές δικαιοπραξίες είναι τα προικοσύμφωνα, οι δωρεές αιτία θανάτου και οι διαθήκες, γιατί αυτές αποτυπώνουν τις βασικές και καθοριστικές στιγμές της κληρονομικής διαδοχής, που είναι ο γάμος και ο θάνατος. Όμως οι ρήξεις που προκαλούν στον οικογενειακό-συγγενικό ιστό οι προτιμησιακές μεταβιβάσεις δεν αποτυπώνονται ικανοποιητικά στις δικαιοπραξίες. Αντίθετα ιδιαίτερα πλούσιες σε διαφωτιστικές πληροφορίες για το θέμα αυτό αποδεικνύονται οι δικαστικές αποφάσεις των δικαστηρίων. Οι πηγές από τις οποίες αντλεί το υλικό η έρευνα είναι: α) οι δικογραφίες του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου Μυτιλήνης για τα έτη 1910-1914, και β) οι δικαστικές αποφάσεις για υποθέσεις οικογενειακού κληρονομικού δικαίου του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης από το 1914 έως το 1930. Από την πρώτη ματιά έγινε φανερό πως η ακίνητη περιουσία είτε ως προίκα είτε ως κληρονομιά, διανέμεται σε όλα τα παιδιά. Αλλά και ο νόμος 2310 του 1920 περί της εξ αδιαθέτου διαδοχής καταργεί το κρατούν εθιμικό δίκαιο και καλεί στην εξ αδιαθέτου κληρονομιά όλους τους κατιόντες κατά ορισμένες μερίδες. Τα τέκνα κληρονομούν κατ’ ισομοιρία και η σύζυγος που επιζεί παίρνει το ¼ ολόκληρης της κληρονομιάς, εάν συντρέχει με συγγενείς πρώτου βαθμού, εάν όμως συντρέχει με συγγενείς δεύτερου βαθμού (άτεκνο ζευγάρι) κληρονομεί το μισό της κληρονομιάς. Η επίπροικος κόρη έχει κληρονομικά δικαιώματα, αλλά κατά τη διανομή καλείται να συνεισφέρει την προίκα της. Η προίκα έχει μεγάλη βαρύτητα, προστατεύεται από το νόμο, δεν εκποιείται και δεν υποθηκεύεται. Οι περιουσίες των δύο συζύγων ουσιαστικά δεν συγχωνεύονται. Ο σύζυγος έχει περιορισμένα κληρονομικά δικαιώματα στα υπάρχοντα της συζύγου και αντιστρόφως. Αναπτύσσονται όμως πρακτικές με τις οποίες ο/η σύζυγος κατακρατεί την περιουσία και μετά τη λύση του γάμου, καθώς το κληρονομικό δίκαιο εξακολουθεί να ισχύει εθιμικά και ο Νόμος τηρείται μόνο από τις Δικαστικές Αρχές, που απονέμουν δικαιοσύνη σε υποθέσεις που δεν λύθηκαν με εξώδικο τρόπο. Επιπρόσθετα υπάρχουν άτομα που δρουν στο πλαίσιο της οικιακής ομάδας και συχνά όχι μόνο δεν ενεργοποιούνται μέσα στο πλέγμα των κανόνων εθιμικού ή μη κληρονομικού οικογενειακού δικαίου, αλλά ούτε και αισθάνονται τις ηθικές δεσμεύσεις που επιβάλλει η συγγενική σχέση, η οποία απαιτεί οι συγγενείς να είναι γενναιόδωροι και καλόπιστοι. Τα άτομα αυτά, επειδή μοναδικό τους στόχο έχουν την ικανοποίηση των συμφερόντων τους (υλικών και συμβολικών) αναπτύσσουν στρατηγικές που όχι μόνο ζημιώνουν υλικά αλλά και προσβάλλουν ηθικά τον συγγενή τους εκθέτοντάς τον στην κοινωνία. Στα όρια λοιπόν του οικιακού χώρου τα δρώντα υποκείμενα, συχνά με δόλο και απάτη, προσπαθούν να καρπωθούν όσο το δυνατό περισσότερα σε βάρος των συγγενών τους. Για τους κατοίκους της Μυτιλήνης δεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί ως απαράβατος κανόνας ότι «το αίμα είναι πυκνότερο από το νερό». Από τις δικαστικές αποφάσεις προκύπτει πως υπάρχουν περιπτώσεις που ανατρέπουν αυτή την αυτονόητη θεωρητική αρχή και πως η συγγένεια κάποτε κατασκευάζεται και ενδυναμώνεται.