Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης

Το παράκτιο περιβάλλον είναι ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο και ευαίσθητο σύστημα, ενώ η διαχείρισή του παρουσιάζει ειδικές δυσκολίες. Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει οικοσυστήματα με μεγάλη οικολογική αξία και παράλληλα προσφέρει προοπτικές για οικονομική ανάπτυξη. Η υψηλή συγκέντρωση του πληθυσμού και των...

Full description

Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: Τσίτσας, Αναστάσιος
Other Authors: Νικολάου, Αναστασία
Language:Greek
Published: 2015
Subjects:
Online Access:https://vsmart.lib.aegean.gr/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=*14*9Bg*EF*C6k*40zlP*1C*19*09*2E*DF*A1&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=50&StartValue=1&WebPageNr=1&SearchTerm1=2009%20.1.1316&SearchT1=&Index1=Keywordsbib&SearchMethod=Find_1&ItemNr=1
http://hdl.handle.net/11610/11604
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1828460469147402240
author Τσίτσας, Αναστάσιος
author2 Νικολάου, Αναστασία
author_facet Νικολάου, Αναστασία
Τσίτσας, Αναστάσιος
author_sort Τσίτσας, Αναστάσιος
collection DSpace
description Το παράκτιο περιβάλλον είναι ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο και ευαίσθητο σύστημα, ενώ η διαχείρισή του παρουσιάζει ειδικές δυσκολίες. Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει οικοσυστήματα με μεγάλη οικολογική αξία και παράλληλα προσφέρει προοπτικές για οικονομική ανάπτυξη. Η υψηλή συγκέντρωση του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων είναι οι βασικοί παράγοντες περιβαλλοντικής πίεσης στην παράκτια ζώνη. Οι αναπτυξιακές διεργασίες των τελευταίων 40 ετών συνοδεύονται από μείζονες αλλαγές των παράκτιων οικοσυστημάτων και κοινωνιών, με αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των περιβαλλοντικών πιέσεων. Οικιακά, αγροτικά και βιομηχανικά λύματα και στερεά απόβλητα, ατμοσφαιρική ρύπανση, αποστραγγίσεις υγροτόπων, διάβρωση του εδάφους, τουριστικές εγκαταστάσεις είναι μερικές από τις αιτίες της θαλάσσιας ρύπανσης στην παράκτια ζώνη. Στην παρούσα εργασία έγινε η διερεύνηση των αιτιών και των επιπτώσεων μιας σημαντικής μορφής περιβαλλοντικής πιέσεως στον παράκτιο χώρο, που είναι η είσοδος των θρεπτικών αλάτων στην παράκτια ζώνη. Έγινε αναφορά στα χημικά είδη και αναλύθηκαν οι διεργασίες των βιογεωχημικών κύκλων των θρεπτικών αλάτων. Επί πλέον, αναφέρθηκαν μερικές από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται σήμερα για την ανάλυση των θρεπτικών σε δείγματα θαλασσινού νερού και ιζήματος και μελετήθηκε η κατανομή τους στον παγκόσμιο ωκεανό και την παράκτια ζώνη. Έγινε ο διαχωρισμός ανάμεσα στις σημειακές και μη σημειακές πηγές των θρεπτικών στην παράκτια ζώνη και εξετάσθηκε η παρουσία τους σε ορισμένους τύπους παράκτιων οικοσυστημάτων, του υπόγειου νερού, των ποταμών και των λιμνοθαλασσών. Επίσης, αναλύθηκαν οι αιτίες και οι συνέπειες του φαινομένου του ευτροφισμού και περιγράφηκε το νομικό πλαίσιο που έχει αναπτυχθεί. Επισημάνθηκε ο ρόλος της μικροφυτοβενθικής βιομάζας στη διαθεσιμότητα των θρεπτικών και μελετήθηκε η παρουσία των θρεπτικών στο ίζημα. Παράλληλα, εξετάσθηκαν τα αποτελέσματα που αφορούσαν σε διάφορες μελέτες περιπτώσεων που ανήκουν στην παράκτια ζώνη παγκοσμίως. Πραγματοποιήθηκε μέτρηση των συγκεντρώσεων των θρεπτικών αλάτων και φυσικών παραμέτρων της στήλης του νερού σε δίκτυο 25 σταθμών δειγματοληψίας στην παράκτια περιοχή της Μυτιλήνης, στα πλαίσια του προγράμματος «Διερεύνηση των Επιπτώσεων των Ανθρωπογενών Δραστηριοτήτων στην Ποιότητα του Παράκτιου Περιβάλλοντος και Ανάδειξη Δεικτών Περιβαλλοντικής Ποιότητας στα Πλαίσια Διαχείρισης της Παράκτιας Ζώνης, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/60» της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA Ελλάδα – Κύπρος. Τα θρεπτικά άλατα που μετρήθηκαν σε βάθος 1 m από την επιφάνεια της θάλασσας και 1 m από τον πυθμένα, είναι τα νιτρικά άλατα (NO3-N), τα νιτρώδη άλατα (NO2-N), τα αμμωνιακά άλατα (NH4-H), τα φωσφορικά άλατα (PO4-P), τα πυριτικά άλατα (SiO4-Si) και εκτιμήθηκε το διαλυτό ανόργανο άζωτο (DIN). Τα εύρη των τιμών των συγκεντρώσεων των νιτρικών ήταν μεταξύ 0.02-0.49 μmol/L, των νιτρωδών μεταξύ 0.05-0.19 μmol/L, των αμμωνιακών μεταξύ 0.10-1.34 μmol/L, των φωσφορικών μεταξύ 0.02-0.12 μmol/L, των πυριτικών μεταξύ 1.11-6.31 μmol/L και το DIN μεταξύ 0.28-1.66 μmol/L κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Κοντά στον πυθμένα τα εύρη των τιμών των συγκεντρώσεων ήταν για τα νιτρικά μεταξύ 0.02-0.48 μmol/L, για τα νιτρώδη μεταξύ 0.04-0.20 μmol/L, για τα αμμωνιακά μεταξύ 0.10-0.96 μmol/L, για τα φωσφορικά μεταξύ 0.02-0.16 μmol/L, για τα πυριτικά μεταξύ 1.36-5.24 μmol/L και για το DIN μεταξύ 0.24-1.25 μmol/L. Επί πλέον, μετρήθηκαν η θερμοκρασία, η αλατότητα και η πυκνότητα sigma – t της στήλης του νερού σε διάφορα βάθη ανά σταθμό. Από τα δεδομένα των φυσικών παραμέτρων της στήλης του νερού προκύπτει ότι δεν παρουσιάζεται το φαινόμενο της στρωματοποίησης της στήλης του νερού. Η σύγκριση με τις τιμές των συγκεντρώσεων των θρεπτικών σε διαφορετικές μελέτες περιπτώσεων ανά τον κόσμο, έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις των θρεπτικών στην Παράκτια Ζώνη της Μυτιλήνης κυμαίνονταν σε χαμηλά επίπεδα κατά την περίοδο της δειγματοληψίας.
id oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-11604
institution Hellanicus
language Greek
publishDate 2015
record_format dspace
spelling oai:hellanicus.lib.aegean.gr:11610-116042025-02-07T14:11:49Z Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης Τσίτσας, Αναστάσιος Νικολάου, Αναστασία Θρεπτικά Παράκτια ζώνη Μυτιλήνη Nutrients Coastal zone Marine sediments Το παράκτιο περιβάλλον είναι ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο και ευαίσθητο σύστημα, ενώ η διαχείρισή του παρουσιάζει ειδικές δυσκολίες. Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει οικοσυστήματα με μεγάλη οικολογική αξία και παράλληλα προσφέρει προοπτικές για οικονομική ανάπτυξη. Η υψηλή συγκέντρωση του πληθυσμού και των δραστηριοτήτων είναι οι βασικοί παράγοντες περιβαλλοντικής πίεσης στην παράκτια ζώνη. Οι αναπτυξιακές διεργασίες των τελευταίων 40 ετών συνοδεύονται από μείζονες αλλαγές των παράκτιων οικοσυστημάτων και κοινωνιών, με αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των περιβαλλοντικών πιέσεων. Οικιακά, αγροτικά και βιομηχανικά λύματα και στερεά απόβλητα, ατμοσφαιρική ρύπανση, αποστραγγίσεις υγροτόπων, διάβρωση του εδάφους, τουριστικές εγκαταστάσεις είναι μερικές από τις αιτίες της θαλάσσιας ρύπανσης στην παράκτια ζώνη. Στην παρούσα εργασία έγινε η διερεύνηση των αιτιών και των επιπτώσεων μιας σημαντικής μορφής περιβαλλοντικής πιέσεως στον παράκτιο χώρο, που είναι η είσοδος των θρεπτικών αλάτων στην παράκτια ζώνη. Έγινε αναφορά στα χημικά είδη και αναλύθηκαν οι διεργασίες των βιογεωχημικών κύκλων των θρεπτικών αλάτων. Επί πλέον, αναφέρθηκαν μερικές από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται σήμερα για την ανάλυση των θρεπτικών σε δείγματα θαλασσινού νερού και ιζήματος και μελετήθηκε η κατανομή τους στον παγκόσμιο ωκεανό και την παράκτια ζώνη. Έγινε ο διαχωρισμός ανάμεσα στις σημειακές και μη σημειακές πηγές των θρεπτικών στην παράκτια ζώνη και εξετάσθηκε η παρουσία τους σε ορισμένους τύπους παράκτιων οικοσυστημάτων, του υπόγειου νερού, των ποταμών και των λιμνοθαλασσών. Επίσης, αναλύθηκαν οι αιτίες και οι συνέπειες του φαινομένου του ευτροφισμού και περιγράφηκε το νομικό πλαίσιο που έχει αναπτυχθεί. Επισημάνθηκε ο ρόλος της μικροφυτοβενθικής βιομάζας στη διαθεσιμότητα των θρεπτικών και μελετήθηκε η παρουσία των θρεπτικών στο ίζημα. Παράλληλα, εξετάσθηκαν τα αποτελέσματα που αφορούσαν σε διάφορες μελέτες περιπτώσεων που ανήκουν στην παράκτια ζώνη παγκοσμίως. Πραγματοποιήθηκε μέτρηση των συγκεντρώσεων των θρεπτικών αλάτων και φυσικών παραμέτρων της στήλης του νερού σε δίκτυο 25 σταθμών δειγματοληψίας στην παράκτια περιοχή της Μυτιλήνης, στα πλαίσια του προγράμματος «Διερεύνηση των Επιπτώσεων των Ανθρωπογενών Δραστηριοτήτων στην Ποιότητα του Παράκτιου Περιβάλλοντος και Ανάδειξη Δεικτών Περιβαλλοντικής Ποιότητας στα Πλαίσια Διαχείρισης της Παράκτιας Ζώνης, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/60» της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA Ελλάδα – Κύπρος. Τα θρεπτικά άλατα που μετρήθηκαν σε βάθος 1 m από την επιφάνεια της θάλασσας και 1 m από τον πυθμένα, είναι τα νιτρικά άλατα (NO3-N), τα νιτρώδη άλατα (NO2-N), τα αμμωνιακά άλατα (NH4-H), τα φωσφορικά άλατα (PO4-P), τα πυριτικά άλατα (SiO4-Si) και εκτιμήθηκε το διαλυτό ανόργανο άζωτο (DIN). Τα εύρη των τιμών των συγκεντρώσεων των νιτρικών ήταν μεταξύ 0.02-0.49 μmol/L, των νιτρωδών μεταξύ 0.05-0.19 μmol/L, των αμμωνιακών μεταξύ 0.10-1.34 μmol/L, των φωσφορικών μεταξύ 0.02-0.12 μmol/L, των πυριτικών μεταξύ 1.11-6.31 μmol/L και το DIN μεταξύ 0.28-1.66 μmol/L κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Κοντά στον πυθμένα τα εύρη των τιμών των συγκεντρώσεων ήταν για τα νιτρικά μεταξύ 0.02-0.48 μmol/L, για τα νιτρώδη μεταξύ 0.04-0.20 μmol/L, για τα αμμωνιακά μεταξύ 0.10-0.96 μmol/L, για τα φωσφορικά μεταξύ 0.02-0.16 μmol/L, για τα πυριτικά μεταξύ 1.36-5.24 μmol/L και για το DIN μεταξύ 0.24-1.25 μmol/L. Επί πλέον, μετρήθηκαν η θερμοκρασία, η αλατότητα και η πυκνότητα sigma – t της στήλης του νερού σε διάφορα βάθη ανά σταθμό. Από τα δεδομένα των φυσικών παραμέτρων της στήλης του νερού προκύπτει ότι δεν παρουσιάζεται το φαινόμενο της στρωματοποίησης της στήλης του νερού. Η σύγκριση με τις τιμές των συγκεντρώσεων των θρεπτικών σε διαφορετικές μελέτες περιπτώσεων ανά τον κόσμο, έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις των θρεπτικών στην Παράκτια Ζώνη της Μυτιλήνης κυμαίνονταν σε χαμηλά επίπεδα κατά την περίοδο της δειγματοληψίας. 2015-11-18T09:44:30Z 2015-11-18T09:44:30Z 2009 https://vsmart.lib.aegean.gr/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=*14*9Bg*EF*C6k*40zlP*1C*19*09*2E*DF*A1&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=50&StartValue=1&WebPageNr=1&SearchTerm1=2009%20.1.1316&SearchT1=&Index1=Keywordsbib&SearchMethod=Find_1&ItemNr=1 http://hdl.handle.net/11610/11604 el application/pdf Μυτιλήνη
spellingShingle Θρεπτικά
Παράκτια ζώνη
Μυτιλήνη
Nutrients
Coastal zone
Marine sediments
Τσίτσας, Αναστάσιος
Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title_full Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title_fullStr Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title_full_unstemmed Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title_short Θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον: η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της Μυτιλήνης
title_sort θρεπτικά συστατικά στο θαλάσσιο περιβάλλον η περίπτωση της παράκτιας ζώνης της μυτιλήνης
topic Θρεπτικά
Παράκτια ζώνη
Μυτιλήνη
Nutrients
Coastal zone
Marine sediments
url https://vsmart.lib.aegean.gr/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=*14*9Bg*EF*C6k*40zlP*1C*19*09*2E*DF*A1&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=50&StartValue=1&WebPageNr=1&SearchTerm1=2009%20.1.1316&SearchT1=&Index1=Keywordsbib&SearchMethod=Find_1&ItemNr=1
http://hdl.handle.net/11610/11604
work_keys_str_mv AT tsitsasanastasios threptikasystatikastothalassioperiballonēperiptōsētēsparaktiaszōnēstēsmytilēnēs