Ταχεία εκτίμηση οικολογικής ποιότητας παράκτιων περιοχών με τη χρήση οπτικής μεθόδου σε φυτοκοινωνίες της ανώτερης υποπαράλιας ζώνης: συμβολή στη μελέτη των μακροφυκών και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα - Σαλωμίδη, Μαρία (2015)
H παρούσα διατριβή αναπτύσσει, εφαρμόζει και ελέγχει μία πρωτότυπη μέθοδο Ταχείας Εκτίμησης Οικολογικής Ποιότητας (ΠΟκΕΤ) στο παράκτιο περιβάλλον, βασιζόμενη στη συνδυαστική χρήση δύο καινοτόμων στοιχείων: την διαμόρφωση μίας μη καταστρεπτικής δειγματοληψίας μακροφυκών και την εφαρμογή του Δείκτη Οικολογικής Εκτίμησης (ΕΕΙ) στα οπτικά δεδομένα. Η μέθοδος εφαρμόστηκε και ελέγχθηκε έναντι της συμβατικής (καταστρεπτικής) δειγματοληψίας στις βορειοανατολικές ακτές του Σαρωνικού Κόλπου όπου απαντά μία γνωστή διαβάθμιση ρύπανσης λόγω της λειτουργίας του αγωγού του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων της Ψυττάλειας. Για την ανάλυση των δεδομένων εφαρμόστηκαν οι Δείκτες Ποικιλότητας Η΄, Ομοιομορφίας J και Ομοιότητας Bray-Curtis καθώς και ο -ειδικά διαμορφωμένος για την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας- Δείκτης ΕΕΙ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τόσο η οπτική όσο και η καταστρεπτική δειγματοληψία διέκριναν επιτυχώς μεταξύ των αδιατάρακτων και υποβαθμισμένων σταθμών, με τα Φαιοφύκη της τάξης Fucales να αποτελούν το κυρίαρχο στοιχείο της βλάστησης στους πρώτους, και τα ευκαιριακά είδη-δείκτες διατάραξης να επικρατούν κοντά στις πηγές ρύπανσης. Ανεξαρτήτως δειγματοληπτικής μεθόδου, ανεπαρκείς κρίθηκαν οι Δείκτες Ποικιλότητας και Ομοιομορφίας ως πλέον επιρρεπείς στις φυσικές βιολογικές διακυμάνσεις. Ικανοποιητική εφαρμογή παρουσίασε ο Δείκτης Ομοιότητας Bray-Curtis και οι πολυπαραγοντικές αναλύσεις τόσο στα οπτικά όσο και τα συμβατικά δεδομένα. Ανεξαρτήτως δειγματοληπτικής μεθόδου, πολύ ικανοποιητικά ήταν και τα αποτελέσματα του Δείκτη ΕΕΙ, με σαφή διάκριση μεταξύ των υποβαθμισμένων, αδιατάρακτων αλλά και μεταβατικών περιοχών. Η χρήση της οπτικής δειγματοληψίας αποδείχθηκε επιπλέον ικανό εργαλείο γρήγορης περιγραφής της βλάστησης για την ανάδειξη των ιδιαίτερων δομικών χαρακτηριστικών και των επικρατέστερων στοιχείων της, παρά την –αναμενόμενη- απώλεια πληροφορίας που επέδειξε έναντι της καταστρεπτικής μεθόδου. Η απώλεια αυτή δε φάνηκε ωστόσο να αποτελεί εμπόδιο για την εκτίμηση της Οικολογικής Ποιότητας. Αντίθετα, συγκρινόμενη με την συμβατική δειγματοληψία, η ΠΟκΕΤ βρέθηκε να αποδίδει παρόμοια ή αυστηρότερα αποτελέσματα, γεγονός που -συν το πρόσθετο όφελος της ελαχιστοποίησης του κόστους και του χρόνου ανάλυσης δειγμάτων- αναδεικνύει την προτεινόμενη μέθοδο ως ένα ικανό εργαλείο ταχείας εκτίμησης της Οικολογικής Ποιότητας παράκτιων περιοχών, πλήρως εναρμονιζόμενο με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΕ).