Ενεργειακά παράγωγα : - Καλογρίδου, Αναστασία (2009)
Η ανακάλυψη του ηλεκτρισμού έκανε την ανθρωπότητα να κάνει τρομερά βήματα μπροστά, αφού προσέφερε στον άνθρωπο καλύτερες συνθήκες διαβίωσης αλλά και την δυνατότητα να εξελίξει ραγδαία τηνλιγοστή τεχνολογία του. Η ζήτηση του αυξάνεται θεαματικά αφού χρησιμοποιείται καθημερινά από κάθε άνθρωπο.Μέχρι πριν μερικά χρόνια όλες οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν βασισμένες σε κρατικά μονοπώλια ή σε επιχειρήσεις που ρυθμιζόταν και ελεγχόταναπό το κράτος. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες αγορές απελευθερώνονται και προς αυτή την πορεία βρίσκεται και η χώρα μας. Η αυξημένη ζήτηση, και όλα τα προβλήματα που δημιουργούνται σε αγορές που υπάρχει μονοπώλιο, έκανε αυτό το μονοπωλιακό σύστημα να αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες και γι’αυτό η απελευθέρωση των ενεργειακών αγορών είναι πλέον αναγκαία. Με αυτόν τον τρόπο θα δοθεί μια ώθηση και θα γίνει αναβάθμιση στην αγορά του ηλεκτρισμού και στις υποδομές της, έτσι ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στην αυξανόμενη ζήτηση.Με την απελευθέρωση οι καταναλωτές θα έχουν την δυνατότητα να επιλέγουν και να αναζητούν τη συμφωνία που τους συμφέρει περισσότερο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.Σε ένα περιβάλλον με περισσότερες ελεύθερες ενεργειακές αγορές οι πολίτες έχουν μεγαλύτερη επιλογή και μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στην προώθηση του ανταγωνισμού μεταξύ των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και επομένως και στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών. Oι επενδύσεις αυτές και η εισαγωγή ανταγωνισμού θα επιτρέψουν να αποφύγουμε τις μεγάλες αυξήσεις της χαμηλής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας.Για να διευκολυνθεί ο ελεύθερος και υγιής ανταγωνισμός στην ενεργειακή αγορά δημιουργήθηκε μια ανεξάρτητη διοικητική αρχή, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) η οποία συνδιάζεται με την πολιτική του εκσυγχρονισμού των ενεργειακών αγορών στην Ελλάδα. Σκοπός της ΡΑΕ επίσης, είναι να εξασφαλίσει με θεσμικό τρόπο συμβατό με τους μηχανισμούς της απελευθερωμένης αγοράς, τους μακροχρόνιους στρατηγικούς στόχους της ενεργειακής πολιτικής και την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Τέτοιοι στόχοι είναι η επαρκής, αξιόπιστη και ισότιμη τροφοδοσία όλων των καταναλωτών, η ασφάλεια τροφοδοσίας της χώρας, το περιβάλλον, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι νέες τεχνολογίες, η αποτελεσματική χρήση και προμήθεια ενέργειας και η εξασφάλιση επαρκούς υποδομής για την ενέργεια.Ο ηλεκτρισμός όμως, σαν αγαθό, έχει ορισμένες φυσικές ιδιότητες οι οποίες δεν εμφανίζονται στα διάφορα άλλα αγαθά και προϊόντα που συναλλάσσονται στις ήδη υπάρχουσες χρηματοοικονομικές αγορές. Από το γεγονός αυτό πηγάζουν πολλές δυσκολίες συναλλαγής της ηλεκτρικής ενέργειας και κίνδυνοι για τους εμπλεκόμενους στην αγορά. Πρόσθετες δυσκολίες δημιουργούνται και από την άρρηκτα συνδεδεμένα σχέση του ηλεκτρισμού και των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του. Αυτές στη μεγάλη πλειοψηφία τους είναι ορυκτά καύσιμα (γαιάνθρακες,πετρέλαιο,φυσικό αέριο) τα οποία και αυτά ως προϊόντα παρουσιάζουν δυσκολίες στον τρόπο συναλλαγής τους.6Για την αντιμετώπιση των κινδύνων που κρύβει η απελευθερωμένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την ελαχιστοποίηση τους, κρίνεται αναγκαία η χρησιμοποίηση χρηματοοικονομικών εργαλείων και μεθόδων. Τα πιο διαδεδομένα εργαλεία είναι τα διάφορα παράγωγα συμβόλαια με τις μεθόδους αποτίμησης τους να βασίζονται κυρίως στο μοντέλο Black-Scholes. Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχουν δημιουργηθεί τα παράγωγα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας με κυριότερα είδη τα ForwardPrice και Futuresσυμβόλαιαηλεκτρισμού. Λόγω όμως των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ηλεκτρισμού δεν μπορεί να γίνει άμεση εφαρμογή των ήδη υπάρχοντων μεθόδων αποτίμησης παραγώγων συμβολαίων για την περίπτωση των παραγώγων συμβολαίων ηλεκτρικής ενέργειας.Τα συμβόλαια αυτά διαπραγματεύονται είτε στο χρηματιστήριο, είτε στην overthecounterαγορά (Ο.T.C). Τα χρηματιστήρια αυτά τα αποκαλούμε Electricityή PowerExchangesκαι σε αυτά λαμβάνουν χώρα συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας μέσω φυσικών και χρηματοοικονομικών συμβολαίων με παρόμοιο τρόπο με αυτό της συναλλαγής εμπορευμάτων ή μετοχών και άλλων χρεογράφων στις συνήθεις εμπορικές και χρηματοοικονομικές αγορές. Οι αγοραπωλησίες στην O.T .C αγορά γίνονται με απευθείας διαπραγμάτευση και συναλλαγή μεταξύ ενός πωλητή και ενός αγοραστή. Στο χρηματιστήριο γίνονται βάσει των κανονισμών που αυτό έχει. Έτσι οι τιμές σε ένα χρηματιστήριο παραγώγων είναι πιο τυποποιημένες από αυτές στην O.T .C αγορά. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει περισσότερη διαφάνεια στις τιμές.