Υπολογιστές στην εκπαίδευση, παιδαγωγικό υπόβαθρο και μεθοδολογίες εισαγωγής : - Βαλακίτση, Δέσποινα (2011)
Στο 1ο κεφάλαιο θα παρουσιάσουμε τον γνωστικισμό, τα γενικά χαρακτηριστικά του, τη διδασκαλία και τη μάθηση από τη σκοπιά του γνωστικισμού, καθώς και τα βασικά στάδια του διδακτικού μοντέλου του γνωστικισμού. Ο γνωστικισμός θα χωριστεί σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις κονστρουκτιβιστικές θεωρίες μάθησης, και την επεξεργασία της πληροφορίας.Αφού αναφέρουμε αναλυτικά τα χαρακτηριστικά του κονστρουκτιβισμού, θα παρουσιάσουμε και τις υποκατηγορίες του. Αυτές είναι ο πραγματικός ή γνωστικός κονστρουκτιβισμός, ο κοινωνικός κονστρουκτιβισμός ή κοινωνικο-πολιτισμικές θεωρίες μάθησης και ο ριζοσπαστικός κονστρουκτιβισμός. Εμείς θα δώσουμε έμφαση στον γνωστικό κονστρουκτιβισμό και στις κοινωνικο-πολιτισμικές θεωρίες μάθησης, γιατί αυτές είναι που θα μας φανούν ιδιαίτερα χρήσιμες για το σκοπό της εργασίας μας. Στον ριζοσπαστικό κονστρουκτιβισμό θα κάνουμε μια απλή αναφορά και θα παρουσιάσουμε μόνο τη θεωρία του Ernst von Glasersfeld, ο οποίος θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπός του.Στη συνέχεια θα αναφέρουμε τα βασικότερα χαρακτηριστικά των θεωριών των κυριότερων εκπροσώπων του γνωστικού κονστρουκτιβισμού, από τους παλαιότερους έως τους πιο σύγχρονους υποστηρικτές του. Θα παρουσιάσουμε τη θεωρία του Piaget, του Papert, του Schoenfeld, του Jonassen και του Bransford. Έπειτα θα αναφερθούμε στις θεωρίες των εκπροσώπων του κοινωνικού κονστρουκτιβισμού και πιο συγκεκριμένα στις θεωρίες των Vygotsky, Bandura, Lave & Wenger, Gordon Pask, Scardamalia & Bereiter και στην θεωρία της δραστηριότητας.Στο τέλος του πρώτου κεφαλαίου θα αναφερθούμε στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία του γνωστικισμού, την επεξεργασία της πληροφορίας. Αφού την παρουσιάσουμε θα μιλήσουμε για τα χαρακτηριστικά της θεωρίας του Jerome Bruner, ο οποίος θεωρείται ως ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της.Στο 2ο κεφάλαιο θα περιγράψουμε τον συμπεριφορισμό, τα γενικά χαρακτηριστικά του καθώς και τις θεωρίες των κυριότερων εκπροσώπων του. Σε αυτό το σημείο θα δούμε τις θεωρίες των Pavlov, Thorndike, Skinner και Watson, καλύπτοντας έτσι όλα τα κύρια παιδαγωγικά ρεύματα.Στο 3ο και τελευταίο κεφάλαιο θα δούμε τις διάφορες εκπαιδευτικές τεχνολογίες, που χρησιμοποιούνται στα διδακτικά προγράμματα, κατηγοριοποιώντας αυτές με βάση τις θεωρίες μάθησης που παρουσιάστηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια. Επίσης θα αιτιολογήσουμε τους λόγους αυτής της κατηγοριοποίησης.Αρχικά θα δούμε τα εκπαιδευτικά παιχνίδια, τους μικρόκοσμους, τα υπερκείμενα, λογισμικά μοντελοποίησης, προγράμματα δυναμικής γεωμετρίας καθώς και τα προγράμματα για το χειρισμό γραφικών παραστάσεων. Όλες αυτές οι εκπαιδευτικές τεχνολογίες, όπως θα δούμε, έχουν σχεδιαστεί με βάση τις κονστρουκτιβιστικές θεωρίες μάθησης. Στη συνέχεια θα περιγράψουμε τη συνεργατική μάθηση υποστηριζόμενη με υπολογιστή, και την στενή της σχέση με τις κοινωνικο-πολιτισμικές θεωρίες μάθησης. Έπειτα θα μιλήσουμε για τα ευφυή διδακτικά συστήματα, τα οποία βασίζονται στις θεωρίες επεξεργασίας της πληροφορίας και τέλος θα αναφέρουμε την προγραμματισμένη διδασκαλία και την σχέση της με τις συμπεριφοριστικές προσεγγίσεις.Τέλος θα κλείσουμε με κάποια συμπεράσματα: Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας αποτελούν ισχυρά γνωστικά εργαλεία, τα οποία προσφέρουν πολλαπλές λύσεις για την αντιμετώπιση διαφόρων προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα ο εκπαιδευτικός τομέας. Οι εκπαιδευτικές τεχνολογίες και τα τεχνικά μέσα δεν χρησιμοποιούνται απλώς για να εμπλουτίσουν τη διδασκαλία, αλλά η διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης ρυθμίζεται ολικά από τα μέσα αυτά. Τα γνωστικά αποτελέσματα που προκύπτουν από τη χρήση των τεχνολογιών, βέβαια είναι ποικίλα και εξαρτώνται από τον τύπο του χρησιμοποιούμενου λογισμικού και από τον τρόπο με τον οποίο ενσωματώνεται στις χρήσεις της σχολικής κοινότητας. Η επιτυχημένη εφαρμογή των μεθοδολογιών ηλεκτρονικής μάθησης, πηγάζει στην κατάλληλη χρήση τους από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές και όχι απλά από την ύπαρξή τους μέσα στα σχολεία. Απαιτείται προσοχή τόσο στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, στις ίδιες τις τεχνολογίες, όσο και στους ίδιους τους εκπαιδευόμενους. Για να είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα επιτυχημένο χρειάζεται στρατηγική και μεθοδική δουλειά ώστε να επιτευχθούν κάθε φορά οι στόχοι που έχουν οριστεί.